Nhiễm Giun Sán Gây Ngứa Da: Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Nổi mẩn ngứa kéo dài có thể liên quan đến dị ứng hoặc nhiễm giun sán. Tìm hiểu cơ chế gây ngứa, cách xét nghiệm và điều trị theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Nhiễm giun sán gây ngứa da: Vì sao và khi nào cần xét nghiệm?

Nổi mẩn ngứa hơn một tháng, uống thuốc nhiều lần không khỏi có phải do giun sán? - Bạn Lê Dung ở Nghệ An hỏi:

“Em bị nổi mẩn ngứa ngoài da hơn một tháng nay, đã mua thuốc uống nhiều lần nhưng tình trạng vẫn không khỏi. Em tìm hiểu trên mạng thì thấy nhiễm giun sán cũng có thể gây ngứa. Bác sĩ cho em hỏi tại sao nhiễm giun sán lại gây ngứa và em cần làm những xét nghiệm gì để biết chính xác nguyên nhân?”

Hình ảnh bạn Lê Dung gửi cho bác sĩ

Đây là băn khoăn của nhiều người khi gặp tình trạng ngứa da kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện rõ rệt sau khi sử dụng các loại thuốc thông thường.

Theo Bác sĩ Nguyễn Ngọc Ánh, ngứa da có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như dị ứng, viêm da, mề đay, bệnh lý gan mật hoặc nhiễm ký sinh trùng. Trong đó, một số loài giun sán có khả năng gây phản ứng dị ứng, khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ hoặc mề đay.

Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp ngứa kéo dài đều do giun sán. Việc xác định đúng nguyên nhân cần dựa trên tiền sử phơi nhiễm, biểu hiện lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp.

Tại sao nhiễm giun sán lại gây ngứa ngoài da?

1. Phản ứng miễn dịch khi cơ thể tiếp xúc với ký sinh trùng

Khi giun sán hoặc ấu trùng ký sinh trong cơ thể, hệ miễn dịch sẽ nhận diện các thành phần của ký sinh trùng và kích hoạt phản ứng bảo vệ.

Trong quá trình này, cơ thể có thể giải phóng histamine cùng nhiều chất trung gian gây viêm khác. Những chất này tác động lên các đầu dây thần kinh cảm giác ở da, gây cảm giác ngứa, đồng thời có thể làm giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến nổi mẩn đỏ hoặc sẩn phù.

Đây là một trong những cơ chế giải thích tình trạng nhiễm giun sán gây ngứa da, đặc biệt ở những người có phản ứng dị ứng với kháng nguyên ký sinh trùng.

Mức độ biểu hiện khác nhau tùy mỗi người. Có người chỉ ngứa nhẹ, trong khi người khác có thể bị ngứa nhiều, nổi mề đay từng đợt hoặc tái phát trong thời gian dài. Một số người nhất là trẻ nhỏ vùng da ngứa có thể trở nên bội nhiễm nặng vì hay gãi nhiều, tay bẩn vô tình làm vi khuẩn xâm nhập vùng da tổn thương do ngứa trở nên nặng hơn.

2. Ấu trùng giun sán di chuyển trong cơ thể

Một số loài giun sán có vòng đời phức tạp, trong đó ấu trùng có thể di chuyển qua các mô hoặc tồn tại ở những vị trí ngoài đường tiêu hóa như lên mắt, lên não.

Khi cơ thể nhiễm các loại ký sinh trùng như giun đũa chó, mèo (Toxocara), giun lươn (Strongyloides stercoralis) hoặc một số loài giun sán khác, phản ứng viêm tại mô và đáp ứng miễn dịch có thể góp phần gây ra các triệu chứng trên da.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng không phải mọi trường hợp nhiễm ký sinh trùng đều có ấu trùng lưu hành trong máu hoặc trực tiếp gây ngứa da. Cơ chế biểu hiện phụ thuộc vào từng loài, giai đoạn nhiễm và vị trí ký sinh.

3. Tại sao ngứa kéo dài, uống thuốc nhiều lần vẫn không khỏi?

Có một số lý do khiến tình trạng ngứa da dai dẳng hoặc tái phát:

Chưa xác định đúng nguyên nhân: Người bệnh có thể mắc bệnh da liễu, dị ứng hoặc một bệnh lý khác nhưng chỉ tự điều trị triệu chứng.

Có yếu tố dị ứng kéo dài: Người bệnh vẫn tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng trong môi trường sống hoặc sinh hoạt.

Nhiễm ký sinh trùng: Một số trường hợp cần được đánh giá chuyên khoa và điều trị theo đúng loại ký sinh trùng được xác định.

Bệnh lý phối hợp: Ngứa có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân cùng lúc, khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Vì vậy, nếu ngứa kéo dài hơn một tháng, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự mua thuốc sử dụng.

Những con đường nào khiến con người nhiễm giun sán gây ngứa?

1. Ăn uống không bảo đảm vệ sinh

Một số loại ký sinh trùng có thể lây truyền khi con người ăn thịt, cá hoặc thực phẩm có chứa ký sinh trùng, có khả năng gây nhiễm mà chưa được nấu chín đúng cách.

Việc ăn rau sống, thực phẩm nhiễm đất hoặc nước có chứa trứng, ấu trùng ký sinh trùng cũng có thể tạo điều kiện lây nhiễm đối với một số loài nhất định.

2. Tiếp xúc với đất, nước hoặc môi trường nhiễm mầm bệnh

Một số ấu trùng giun, điển hình là giun móc và giun lươn, có thể xâm nhập qua da khi con người tiếp xúc với đất nhiễm ấu trùng trong điều kiện thích hợp.

Đối với giun lươn, nguy cơ nhiễm bệnh có thể liên quan đến việc đi chân đất hoặc tiếp xúc với đất bị ô nhiễm. Vị trí ấu trùng xuyên qua da có thể xuất hiện ngứa, đỏ hoặc kích ứng.

3. Tiếp xúc với đất hoặc cát nhiễm phân chó mèo

Trứng giun đũa chó, mèo có thể phát tán ra môi trường qua phân của chó mèo nhiễm bệnh. Con người có thể vô tình nuốt phải trứng đã phát triển đến giai đoạn có khả năng gây nhiễm qua bàn tay, thực phẩm hoặc vật dụng nhiễm bẩn.

Đặc biệt, trẻ em có thói quen chơi đất cát, đưa tay lên miệng hoặc tiếp xúc với môi trường có phân chó mèo cần được chú ý phòng ngừa.

Cần lưu ý rằng đường lây nhiễm khác nhau tùy từng loại ký sinh trùng. Không phải cứ tiếp xúc với chó mèo hoặc ăn rau sống là chắc chắn mắc bệnh giun sán.

Xét nghiệm nào giúp xác định ngứa da do giun sán?

Khi người bệnh có biểu hiện ngứa kéo dài, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, đặc điểm tổn thương da, thói quen ăn uống, môi trường sinh hoạt và những yếu tố nguy cơ liên quan.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm các phương pháp như sau:

1. Xét nghiệm máu tìm kháng thể ký sinh trùng

Xét nghiệm huyết thanh học có thể được sử dụng để hỗ trợ phát hiện kháng thể đối với một số loại ký sinh trùng, chẳng hạn Toxocara, Strongyloides hoặc một số loại ấu trùng giun sán khác.

Tuy nhiên, kết quả dương tính không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tình trạng nhiễm đang hoạt động. Kháng thể có thể tồn tại sau khi phơi nhiễm trước đó, và một số xét nghiệm có nguy cơ phản ứng chéo. Bác sĩ cần đối chiếu kết quả với triệu chứng, tiền sử và các dữ liệu xét nghiệm khác.

2. Xét nghiệm công thức máu

Công thức máu giúp đánh giá số lượng bạch cầu và tỷ lệ bạch cầu ái toan (eosinophil).

Tình trạng tăng bạch cầu ái toan có thể gặp trong một số bệnh ký sinh trùng, nhưng cũng có thể xuất hiện ở người mắc bệnh dị ứng hoặc các bệnh lý khác. Ngược lại, kết quả bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn nhiễm giun sán.

3. Xét nghiệm phân và các phương pháp chuyên biệt

Tùy loại ký sinh trùng nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phân tìm trứng hoặc ấu trùng, xét nghiệm chuyên biệt hay những phương pháp chẩn đoán bổ sung khác.

Ví dụ, xét nghiệm phân có thể hỗ trợ chẩn đoán giun lươn, nhưng độ nhạy phụ thuộc vào phương pháp thực hiện và tình trạng thải ấu trùng. Một số trường hợp cần lấy nhiều mẫu hoặc sử dụng kỹ thuật chuyên biệt.

Lưu ý: Không có một xét nghiệm duy nhất phù hợp để phát hiện tất cả các loại giun sán. Việc lựa chọn xét nghiệm cần dựa trên biểu hiện lâm sàng và nguy cơ phơi nhiễm của từng người bệnh.

Điều trị ngứa da do giun sán như thế nào là phù hợp?

Nếu xác định hoặc có đủ căn cứ nghi ngờ bệnh ký sinh trùng, bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc và thời gian điều trị phù hợp với từng loài, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Không nên tự ý mua thuốc tẩy giun sán hoặc dùng thuốc kéo dài khi chưa xác định nguyên nhân. Một số loại thuốc chỉ có hiệu quả với những ký sinh trùng nhất định; việc lựa chọn không phù hợp có thể khiến bệnh không được điều trị đúng hướng.

Song song với điều trị nguyên nhân, bác sĩ có thể cân nhắc biện pháp kiểm soát triệu chứng ngứa, chăm sóc da và xử lý các bệnh lý phối hợp nếu cần thiết.

Nếu tình trạng ngứa đi kèm khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, choáng hay ngất, người bệnh cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.

​

Khám và xét nghiệm giun sán tại Hà Nội ở đâu?

Đối với người bị nổi mẩn ngứa kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, việc thăm khám tại cơ sở có chuyên môn phù hợp sẽ giúp định hướng nguyên nhân và lựa chọn xét nghiệm cần thiết.

Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga là địa chỉ chuyên khoa tại Hà Nội, tiếp nhận thăm khám và tư vấn các vấn đề liên quan đến bệnh ký sinh trùng. Với đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực ký sinh trùng, phòng khám hướng đến việc đánh giá triệu chứng, chỉ định xét nghiệm phù hợp và tư vấn hướng xử trí dựa trên kết quả chuyên môn.

Người bệnh có thể được bác sĩ xem xét chỉ định xét nghiệm ký sinh trùng, công thức máu hoặc các xét nghiệm bổ sung tùy theo biểu hiện thực tế. Kết quả cần được giải thích trong mối liên hệ với triệu chứng và tiền sử bệnh, tránh tình trạng tự kết luận bệnh chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm.

Thông tin phòng khám:

Tên cơ sở: Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga.

Địa chỉ: Số 252 Lê Trọng Tấn, phường Phương Liệt, Hà Nội.

Điện thoại: 02473001318. Zalo 0985294298

Kết luận

Nhiễm giun sán có thể gây ngứa da thông qua phản ứng miễn dịch, giải phóng các chất trung gian gây viêm hoặc tổn thương tại mô trong một số trường hợp. Tuy nhiên, ngứa kéo dài không đồng nghĩa với việc chắc chắn nhiễm ký sinh trùng.

Nếu bạn bị nổi mẩn ngứa hơn một tháng, đã sử dụng thuốc nhiều lần nhưng không cải thiện, hãy chủ động thăm khám để tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều trị.

Liên hệ: Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga để được tư vấn thăm khám và xét nghiệm phù hợp khi có chỉ định. Phát hiện đúng nguyên nhân là bước quan trọng giúp lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả và hạn chế tình trạng ngứa kéo dài, tái phát.

Bác sĩ. Nguyễn Ngọc Ánh

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

Điện Thoại. 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến Chủ Nhật

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán