Ngứa Da Kéo Dài Không Khỏi: Có Phải Do Nhiễm Giun Sán?

Ngứa da kéo dài không khỏi, uống thuốc dị ứng chỉ đỡ: Có cần xét nghiệm giun sán?

“Em bị ngứa da nhiều ngày không khỏi. Em đã đi khám da liễu, xét nghiệm gan thận bình thường và được bác sĩ kết luận dị ứng cơ địa. Tuy nhiên, uống thuốc chỉ đỡ một chút rồi ngứa trở lại. Xin hỏi bác sĩ, liệu em có bị nhiễm giun sán không? Em có cần đi khám và xét nghiệm giun sán gây ngứa không?”

Hình ảnh: Ngứa dị ứng vùng lưng (do bệnh nhân gửi ảnh cho bác sĩ).

Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan tư vấn

Đây là băn khoăn của nhiều người khi tình trạng ngứa da, nổi mẩn đỏ hoặc mề đay kéo dài, điều trị nhiều lần nhưng không cải thiện rõ rệt. Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan, nhiễm ký sinh trùng là một trong những nguyên nhân cần được cân nhắc, nhưng không phải trường hợp ngứa da kéo dài nào cũng do giun sán. Việc xác định nguyên nhân cần dựa trên triệu chứng, tiền sử tiếp xúc, khám lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp.

1. Vì sao nhiễm giun sán có thể gây ngứa da kéo dài?

Ngứa da là biểu hiện thường gặp của nhiều bệnh lý như viêm da dị ứng, mề đay mạn tính, bệnh gan mật, tác dụng phụ của thuốc hoặc một số bệnh nhiễm ký sinh trùng.

Khi nhiễm một số loại giun sán, cơ thể có thể xuất hiện phản ứng miễn dịch với ký sinh trùng hoặc các thành phần do chúng giải phóng. Quá trình này có thể kích thích tế bào miễn dịch giải phóng histamin và những chất trung gian gây viêm, dẫn đến ngứa, nổi sẩn đỏ hoặc mề đay.

Một số loại ký sinh trùng có thể liên quan đến biểu hiện ngứa da gồm:

• Giun đũa chó, mèo (Toxocara): Có thể gây phản ứng dị ứng, ngứa hoặc mề đay ở một số người. Tuy nhiên, nhiều trường hợp nhiễm không có triệu chứng đặc hiệu.
• Giun lươn (Strongyloides stercoralis): Có thể gây ngứa, nổi ban da; một số người xuất hiện tổn thương da đặc trưng trong quá trình ấu trùng di chuyển.
• Giun đầu gai (Gnathostoma): Có thể gây những vùng sưng, nổi gồ dưới da di chuyển theo thời gian, thường cần đánh giá chuyên khoa.
• Một số loại sán và ký sinh trùng khác: Có thể gây biểu hiện dị ứng hoặc tổn thương da tùy loại tác nhân và vị trí ký sinh.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng ngứa không thể xác định người bệnh có nhiễm giun sán hay không. Bạch cầu ái toan (eosinophil) tăng có thể gợi ý một số bệnh ký sinh trùng, nhưng cũng gặp trong dị ứng và nhiều tình trạng khác. Ngược lại, chỉ số này bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn nhiễm ký sinh trùng.

2. Những con đường lây nhiễm giun sán cần lưu ý

Hiểu rõ đường lây giúp mỗi người chủ động phòng ngừa và cung cấp thông tin quan trọng cho bác sĩ khi thăm khám.

Ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ

Một số loại ký sinh trùng có thể lây qua thịt, cá hoặc thủy sản nhiễm ấu trùng chưa được nấu chín. Rau sống, rau thủy sinh hoặc nguồn nước không bảo đảm vệ sinh cũng có thể là nguồn lây của một số loài ký sinh trùng.

Tiếp xúc với đất, nguồn nước hoặc môi trường nhiễm mầm bệnh

Ấu trùng giun lươn có khả năng xâm nhập qua da khi một người tiếp xúc với đất nhiễm mầm bệnh, đặc biệt khi đi chân đất. Nguy cơ phụ thuộc vào điều kiện môi trường và thói quen sinh hoạt.

Tiếp xúc với đất, phân hoặc môi trường có nguồn lây từ chó mèo

Trứng giun đũa chó mèo có thể phát tán ra môi trường qua phân của động vật nhiễm bệnh. Con người có thể vô tình nuốt phải trứng nhiễm qua bàn tay, đất hoặc thực phẩm bị ô nhiễm.

Không phải mọi trường hợp tiếp xúc với chó mèo đều dẫn đến nhiễm giun sán. Việc nuôi thú cưng đúng cách, vệ sinh tay, xử lý phân động vật an toàn và ăn chín uống sôi giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.

3. Ngứa da lâu ngày không khỏi có nên xét nghiệm giun sán?

Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan, người bệnh nên cân nhắc khám chuyên khoa khi ngứa kéo dài, thường xuyên tái phát hoặc không đáp ứng như mong đợi với điều trị ban đầu, đặc biệt khi có thêm yếu tố nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.

Một số dấu hiệu và thông tin cần lưu ý gồm:

• Ngứa da, nổi mề đay tái đi tái lại trong nhiều tuần.
• Có tiền sử ăn thực phẩm sống, tái hoặc tiếp xúc với đất, nước nghi nhiễm mầm bệnh.
• Thường xuyên tiếp xúc với chó mèo hoặc môi trường có nguy cơ ô nhiễm phân động vật.
• Có biểu hiện kèm theo như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, ho kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc tăng bạch cầu ái toan.
• Đã điều trị các nguyên nhân da liễu thường gặp nhưng triệu chứng vẫn dai dẳng.

Những dấu hiệu trên không khẳng định nhiễm giun sán, nhưng giúp bác sĩ quyết định có cần khảo sát ký sinh trùng hay không.

Các xét nghiệm có thể được bác sĩ chỉ định

Tùy vào triệu chứng và nguy cơ phơi nhiễm, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Xét nghiệm máu tìm kháng thể ký sinh trùng: Hỗ trợ đánh giá một số bệnh như giun đũa chó mèo, giun lươn hoặc các ký sinh trùng khác khi có chỉ định.
• Tổng phân tích tế bào máu: Đánh giá bạch cầu ái toan và những chỉ số liên quan.
• Xét nghiệm phân: Có thể cần thiết khi nghi ngờ một số loại giun đường ruột hoặc giun lươn. Một mẫu phân âm tính không phải lúc nào cũng loại trừ được bệnh.
• Các xét nghiệm bổ sung: Được lựa chọn dựa trên bệnh sử, kết quả khám và nghi ngờ chuyên môn.

Cần lưu ý rằng xét nghiệm kháng thể dương tính không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với nhiễm đang hoạt động. Một số xét nghiệm có thể phản ứng chéo với tác nhân khác, còn độ nhạy và khả năng phát hiện bệnh thay đổi theo từng loại ký sinh trùng. Vì vậy, người bệnh không nên tự lựa chọn một gói xét nghiệm quá rộng hoặc tự kết luận bệnh chỉ từ một kết quả riêng lẻ.

4. Điều trị ngứa da do giun sán như thế nào?

Phác đồ điều trị phụ thuộc vào loại ký sinh trùng, mức độ nhiễm, tình trạng sức khỏe và những cơ quan có thể bị ảnh hưởng. Không có một loại thuốc tẩy giun duy nhất phù hợp với tất cả các bệnh ký sinh trùng.

Nếu xác định nhiễm giun sán, bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc và thời gian điều trị theo từng tác nhân. Thuốc giảm ngứa hoặc thuốc chống dị ứng có thể giúp kiểm soát triệu chứng trong một số trường hợp, nhưng không thay thế điều trị đặc hiệu khi có nhiễm ký sinh trùng đã được xác định.

Nếu kết quả khảo sát không ủng hộ nguyên nhân ký sinh trùng, người bệnh cần tiếp tục đánh giá những nguyên nhân khác như mề đay mạn tính, viêm da tiếp xúc, dị ứng thuốc hoặc các bệnh lý toàn thân phù hợp với biểu hiện lâm sàng.

Người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị giun sán kéo dài, bởi việc dùng thuốc không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và làm chậm quá trình tìm ra nguyên nhân thực sự.

5. Khám và xét nghiệm giun sán gây ngứa tại Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga

Đối với người bị ngứa da, nổi mề đay kéo dài không rõ nguyên nhân, việc thăm khám tại cơ sở có chuyên môn về ký sinh trùng có thể giúp đánh giá nguy cơ và lựa chọn xét nghiệm phù hợp.

Tại Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga, người bệnh có thể được tư vấn theo hướng tiếp cận từng bước:

• Khai thác triệu chứng, tiền sử điều trị, chế độ ăn uống và nguy cơ phơi nhiễm.
• Khám lâm sàng, xem xét các kết quả xét nghiệm đã thực hiện.
• Tư vấn lựa chọn xét nghiệm ký sinh trùng phù hợp với từng trường hợp.
• Đánh giá kết quả trong mối liên hệ với triệu chứng để định hướng điều trị hoặc chuyển khám chuyên khoa khác khi cần thiết.

Với định hướng chuyên sâu về ký sinh trùng, phòng khám hướng đến việc hỗ trợ người bệnh tìm nguyên nhân một cách có cơ sở, tránh xét nghiệm không cần thiết và hạn chế tình trạng tự điều trị kéo dài.

Tiến sĩ bác sĩ Nguyễn Hằng Lan - Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga Hà Nội

Lời khuyên của Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan

Ngứa da nhiều ngày không khỏi, uống thuốc dị ứng chỉ đỡ rồi tái phát là tình trạng cần được đánh giá lại nguyên nhân, nhưng không nên mặc định đó là bệnh giun sán. Nếu có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng gợi ý, người bệnh nên khám và thực hiện xét nghiệm có mục tiêu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đừng quá lo lắng, nhưng cũng không nên chủ quan khi triệu chứng kéo dài. Thăm khám đúng chuyên khoa, xác định đúng nguyên nhân và điều trị theo chỉ định là cách giúp kiểm soát ngứa hiệu quả, an toàn và hạn chế tái phát.

Người bệnh có thể liên hệ Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga để được tư vấn lịch khám và hướng đánh giá phù hợp với tình trạng của mình.

Tiến sĩ Bác sĩ. Nguyễn Hằng Lan

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

Điện Thoại. 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến Chủ Nhật

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán