Bệnh Sán Chó Mèo Toxocara: Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Điều Trị

Bệnh sán chó mèo Toxocara lây nhiễm như thế nào? Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và hướng xét nghiệm, điều trị chuyên khoa.

Bệnh sán chó mèo Toxocara, nguyên nhân lây nhiễm và triệu chứng

Bạn Quang Truong hỏi:

“Thưa bác sĩ, tôi thường xuyên tiếp xúc với chó mèo và thời gian gần đây xuất hiện ngứa da, nổi mẩn, đôi lúc mệt mỏi và khó chịu trong người. Tôi lo mình bị sán chó mèo Toxocara. Xin bác sĩ cho biết bệnh này lây qua đường nào, có những triệu chứng gì và nếu mắc bệnh thì điều trị như thế nào? – Quang Truong”

Hình ảnh: Bạn Quang Truong gửi cho Bác sĩ Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga

Đây là câu hỏi tôi gặp khá thường xuyên trong quá trình tư vấn sức khỏe. Nhiều người khi nghe đến “sán chó mèo” thường nghĩ đơn giản rằng chỉ cần nuôi chó mèo hoặc bị chó mèo liếm vào người là chắc chắn nhiễm bệnh. Với thống kê thực tế không hoàn toàn như vậy. Toxocara là một loại giun tròn ký sinh ở chó, mèo; con người có thể trở thành vật chủ ngẫu nhiên khi nuốt phải trứng đã phát triển có khả năng gây nhiễm.

Sán chó mèo Toxocara là gì?

Toxocariasis là bệnh do ấu trùng của các loài Toxocara, chủ yếu là Toxocara canis ở chó và Toxocara cati ở mèo, gây ra. Khác với một số loại giun ký sinh trực tiếp trong đường ruột người, ấu trùng Toxocara sau khi vào cơ thể có thể di chuyển đến nhiều mô và cơ quan như gan, phổi, hệ thần kinh hoặc mắt.

Điều đáng lưu ý là không phải người nhiễm Toxocara nào cũng có triệu chứng. Có trường hợp hoàn toàn không biểu hiện bệnh, trong khi một số người có phản ứng viêm hoặc dị ứng do ấu trùng di chuyển trong cơ thể.

Bệnh sán chó mèo lây nhiễm qua đường nào?

Con đường lây nhiễm chủ yếu là nuốt phải trứng Toxocara có trong môi trường bị nhiễm phân chó hoặc mèo. Trứng có thể bám trên đất, rau quả, đồ vật hoặc bàn tay nếu vệ sinh không đúng cách.

Một số tình huống có thể làm tăng nguy lây nhiễm bệnh cơ gồm:

• Chơi với chó mèo nhưng không rửa tay trước khi ăn.
• Tiếp xúc với đất hoặc cát có nhiễm phân chó mèo.
• Trẻ nhỏ có thói quen đưa tay hoặc đồ vật bẩn vào miệng.
• Ăn rau sống, thực phẩm chưa được rửa sạch.
• Hiếm hơn, nhiễm bệnh có thể liên quan đến việc ăn thịt hoặc phủ tạng động vật chứa ấu trùng chưa được nấu chín kỹ.

Toxocara không lây trực tiếp từ người sang người như cảm cúm. Vì vậy, việc nuôi thú cưng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh; nguy cơ phụ thuộc nhiều vào tình trạng nhiễm giun của vật nuôi và thói quen vệ sinh.

Triệu chứng nhiễm Toxocara thường gặp

Triệu chứng nhiễm Toxocara rất đa dạng và phụ thuộc vào số lượng ấu trùng, vị trí ấu trùng di chuyển cũng như phản ứng miễn dịch của từng người.

Một số biểu hiện có thể gặp bao gồm:

• Ngứa da, mề đay, nổi mẩn trên da hoặc các biểu hiện dị ứng.
• Mệt mỏi, khó chịu.
• Sốt.
• Đau bụng.
• Ho, khò khè trong một số trường hợp tùy cơ địa mỗi người.
• Gan to khi tổn thương nội tạng rõ rệt.

Một thể bệnh đáng lưu ý là Toxocara ở mắt. Người bệnh có thể xuất hiện đỏ hoặc kích ứng mắt, nhìn thấy điểm bất thường, giảm thị lực hoặc các biểu hiện liên quan đến tổn thương mắt. Thể bệnh này thường chỉ ảnh hưởng một mắt và cần được đánh giá chuyên khoa sớm để hạn chế nguy cơ tổn thương thị lực.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng ngứa hoặc nổi mẩn không thể tự khẳng định là do Toxocara. Các triệu chứng này còn có thể gặp trong nhiều bệnh lý da liễu, dị ứng, nhiễm ký sinh trùng khác hoặc những nguyên nhân khác. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào triệu chứng để tự mua thuốc điều trị.

Chẩn đoán và điều trị sán chó mèo như thế nào?

Khi nghi ngờ nhiễm Toxocara, bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng, tiền sử tiếp xúc với chó mèo hoặc môi trường có nguy cơ và kết quả xét nghiệm. Xét nghiệm huyết thanh tìm kháng thể là một trong những phương pháp thường được sử dụng; CDC lưu ý rằng kết quả xét nghiệm cần được đánh giá cùng biểu hiện lâm sàng, vì xét nghiệm huyết thanh đơn độc không phải lúc nào cũng đủ để kết luận tình trạng bệnh hiện tại.

Về điều trị sán chó mèo, thuốc chống ký sinh trùng có thể được sử dụng trong những trường hợp được bác sĩ xác định cần điều trị. CDC ghi nhận albendazole hoặc mebendazole là những thuốc được sử dụng trong điều trị thể bệnh nội tạng; trường hợp tổn thương ở mắt có thể cần phương án chuyên khoa khác nhằm hạn chế tổn thương mắt.

Do thuốc và thời gian điều trị cần cân nhắc theo tình trạng cụ thể, người bệnh không nên tự mua thuốc hoặc tự lặp lại nhiều đợt điều trị chỉ vì một kết quả xét nghiệm dương tính. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể trước khi xây dựng phác đồ phù hợp.

Khi nào nên đi khám chuyên khoa ký sinh trùng?

Nếu bạn có triệu chứng kéo dài như ngứa, nổi mẩn tái diễn, đau bụng không rõ nguyên nhân, ho khò khè hoặc có vấn đề bất thường về mắt, đặc biệt khi có tiền sử tiếp xúc thường xuyên với chó mèo, nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân.

Tại Phòng khám Ánh Nga Hà Nội, người bệnh có thể được tư vấn theo quy trình khép kín gồm khám bệnh – xét nghiệm – đánh giá kết quả – xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa. Với đội ngũ tiến sĩ, bác sĩ có kinh nghiệm trong lĩnh vực nội khoa và ký sinh trùng, việc thăm khám được định hướng dựa trên triệu chứng và kết quả xét nghiệm thay vì chỉ điều trị theo một chỉ số xét nghiệm đơn lẻ.

Xét nghiệm huyết thanh tìm kháng thể là một trong những phương pháp thường được sử dụng 

Chủ động phòng ngừa Toxocara

Để giảm nguy cơ nhiễm sán chó mèo, nên tẩy giun định kỳ cho chó mèo theo hướng dẫn của bác sĩ thú y, vệ sinh khu vực nuôi thú cưng, thu gom phân vật nuôi đúng cách và rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với vật nuôi hoặc đất. Rau quả cần được rửa sạch và thịt cần được nấu chín kỹ.

Lời khuyên của Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan

Toxocara là bệnh ký sinh trùng có thể phòng ngừa và điều trị, nhưng điều quan trọng là chẩn đoán đúng trước khi điều trị. Một kết quả xét nghiệm bất thường cần được đặt trong bối cảnh triệu chứng, tiền sử tiếp xúc và đánh giá chuyên môn.

Nếu bạn đang có triệu chứng nghi ngờ nhiễm Toxocara, thay vì tự mua thuốc điều trị kéo dài, hãy đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và xét nghiệm phù hợp.

Phòng khám Ánh Nga Hà Nội là địa chỉ người bệnh có thể tham khảo để được tư vấn, khám bệnh, xét nghiệm và xây dựng phác đồ điều trị theo từng trường hợp cụ thể.

Tiến sĩ Bác sĩ. Nguyễn Hằng Lan

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa