Tổng Quan Về Bệnh Sán Lá Gan Lớn

Bệnh sán lá gan lớn do Fasciola gây ra, thường liên quan đến ăn rau thủy sinh sống. Tìm hiểu triệu chứng, xét nghiệm và hướng điều trị bệnh hiệu quả.

Bệnh sán lá gan lớn là một bệnh ký sinh trùng có thể ảnh hưởng đến gan và đường mật, chủ yếu do hai loài Fasciola hepatica và Fasciola gigantica gây ra. Trong thực tế thăm khám, nhiều người chỉ nghĩ đến sán lá gan khi có đau vùng hạ sườn phải hoặc bất thường về gan, nhưng bệnh có thể biểu hiện khá đa dạng, đặc biệt trong giai đoạn sán di chuyển qua nhu mô gan.

Theo Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan, việc nhận biết đúng đường lây nhiễm, triệu chứng và lựa chọn xét nghiệm phù hợp sẽ giúp người bệnh tránh nhầm lẫn với các bệnh lý gan mật khác.

Sán lá gan lớn lây nhiễm như thế nào?

Sán lá gan lớn Fasciola có vòng đời phức tạp, liên quan đến vật chủ chính là các động vật ăn cỏ như trâu, bò, cừu và vật chủ trung gian là ốc nước ngọt.

Người có thể nhiễm bệnh khi ăn cải xoong hoặc các loại rau, thực vật thủy sinh khác có chứa ấu trùng sán đã tạo nang. Nếu thực vật thủy sinh được ăn sống hoặc chế biến chưa đảm bảo, nguy cơ nhiễm bệnh sẽ tăng lên.

Sau khi vào cơ thể, ấu trùng thoát nang tại tá tràng, xuyên qua thành ruột rồi di chuyển đến gan. Chúng tiếp tục phát triển trong nhu mô gan trước khi đi vào đường mật và trưởng thành. Sau khoảng vài tháng, sán trưởng thành có thể đẻ trứng; trứng theo dịch mật xuống ruột và được đào thải ra ngoài qua phân.

Điều đáng lưu ý là người không phải là vật chủ tự nhiên của sán lá gan lớn mà thường nhiễm bệnh một cách tình cờ.

Vòng đời của loài Fasciola

1. Trứng không được khử trùng được thải vào ống mật và bài tiết qua phân.

2. Trứng trở thành trứng có phôi trong nước.

3. Trứng giải phóng ấu trùng lông, sau đó xâm nhập vào ốc sên (vật chủ trung gian).

4. Trong ốc sên, ký sinh trùng tiến triển qua một số giai đoạn phát triển (bào tử nang, ấu trùng redia và ấu trùng đuôi).

5. Các ấu trùng đuôi được giải phóng khỏi ốc và tạo bao nang (hình thành nên các cấu trúc nang) dưới dạng ấu trùng nang trên thảm thực vật thủy sinh hoặc các bề mặt khác.

6. Bệnh sán lá gan lớn xảy ra khi ăn các loại thực vật, đặc biệt là cải xoong, có chứa ấu trùng nang.

7. Sau khi ăn phải, ấu trùng nang sẽ thoát nang (vỡ ra khỏi nang hiện có) ở tá tràng.

8. Chúng di chuyển qua thành ruột, khoang phúc mạc và nhu mô gan vào ống mật, ở đây chúng phát triển thành sán trưởng thành.

Triệu chứng của bệnh sán lá gan lớn Fasciola

Biểu hiện bệnh phụ thuộc vào giai đoạn và mức độ nhiễm.

Giai đoạn cấp tính

Khi ấu trùng đang di chuyển qua gan, người bệnh có thể xuất hiện:

• Đau bụng, đặc biệt vùng gan hoặc hạ sườn phải.
• Gan to hoặc cảm giác tức nặng vùng bụng.
• Sốt từng đợt.
• Buồn nôn, nôn.
• Mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân.
• Có thể xuất hiện nổi mề đay hoặc ngứa.
• Tăng bạch cầu ái toan là một dấu hiệu xét nghiệm thường gặp.

Những biểu hiện này đôi khi dễ bị nhầm với bệnh gan, bệnh đường tiêu hóa hoặc một số bệnh dị ứng khác.

Giai đoạn mạn tính

Khi sán trưởng thành cư trú trong đường mật, người bệnh có thể không có triệu chứng rõ ràng hoặc xuất hiện đau bụng từng đợt. Một số trường hợp có thể gặp viêm đường mật, tắc nghẽn đường mật, vàng da hoặc các biến chứng liên quan đến hệ thống gan mật.

Vì vậy, nếu đau bụng kéo dài kèm bất thường xét nghiệm gan, tăng bạch cầu ái toan hoặc có tiền sử ăn rau thủy sinh sống, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa ký sinh trùng đánh giá.

Xét nghiệm sán lá gan lớn gồm những nội dung gì?

Chẩn đoán bệnh không nên dựa vào một triệu chứng đơn lẻ. Bác sĩ thường kết hợp khai thác tiền sử ăn uống, biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm máu, xét nghiệm huyết thanh và chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết.

Xét nghiệm phân có thể tìm trứng Fasciola, tuy nhiên trứng thường chỉ xuất hiện sau khi sán trưởng thành và bắt đầu sinh sản. Vì vậy, trong giai đoạn sớm, xét nghiệm phân có thể chưa phát hiện được bệnh.

Xét nghiệm huyết thanh tìm kháng thể đặc hiệu có giá trị hỗ trợ chẩn đoán, đặc biệt trong giai đoạn sớm hoặc những trường hợp lượng trứng đào thải thấp.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định công thức máu để đánh giá bạch cầu ái toan, xét nghiệm chức năng gan và các phương pháp hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI tùy trường hợp.

Một điểm quan trọng là kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ chuyên khoa giải thích trong bối cảnh lâm sàng, không nên tự kết luận mắc bệnh chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm.

Trứng của loài Fasciola

Trứng của loài Fasciola có hình elip rộng và có nắp (một đầu có lớp phủ giống như nắp) và dài từ 130 đến 150 micromet, rộng từ 60 đến 90 micromet. Trứng của loài Fasciola có thể khó phân biệt với trứng loài Fasciolopsis buski, nhưng phần đầu ngoài nắp mang (phần đối diện với phần đầu nắp mang) của trứng loài Fasciola thường có vùng sần sùi hoặc không đều.

Trứng của loài Fasciola được thải ra ngoài qua phân mà không có phôi.

Điều trị bệnh sán lá gan lớn

Sán lá gan lớn có thuốc điều trị đặc hiệu. Triclabendazole là thuốc được sử dụng chủ yếu trong điều trị bệnh do Fasciola. Việc dùng thuốc cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ về liều lượng, thời điểm uống và theo dõi sau điều trị.

Một số trường hợp có tổn thương hoặc tắc nghẽn đường mật do sán trưởng thành có thể cần can thiệp chuyên khoa để xử lý sán trong đường mật.

Người bệnh không nên tự mua thuốc tẩy giun hoặc tự sử dụng praziquantel để điều trị sán lá gan lớn, bởi thuốc này không phải lựa chọn điều trị hiệu quả đối với Fasciola.

Phòng ngừa sán lá gan lớn

Phòng bệnh chủ yếu dựa vào việc kiểm soát nguồn thực phẩm và thói quen ăn uống:

• Không ăn sống cải xoong và các loại thực vật thủy sinh chưa được xử lý an toàn.
• Rửa và chế biến rau đúng cách.
• Hạn chế sử dụng thực phẩm sống tại những khu vực có nguy cơ lưu hành bệnh.
• Khi có đau bụng kéo dài, gan to, tăng bạch cầu ái toan hoặc bất thường gan mật, cần đi khám thay vì tự điều trị.

Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan khuyến cáo: nếu bạn từng ăn rau thủy sinh sống và xuất hiện đau bụng, sốt, mề đay, ngứa da, tăng bạch cầu ái toan hoặc bất thường về gan, hãy thông báo đầy đủ tiền sử ăn uống cho bác sĩ. Chẩn đoán đúng giai đoạn bệnh sẽ giúp lựa chọn xét nghiệm phù hợp và điều trị hiệu quả hơn.

Xem thêm video Sán lá gan: https://youtube.com/shorts/lNoUTtphQRE?si=wXW03993jjaYnHE0

Tiến sĩ Bác sĩ. Nguyễn Hằng Lan

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Tương Mai, Hà Nội

Điện Thoại. 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm Máu, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa

Thời Gian Trả Kết Quả Trong Ngày

https://chuyenkhoakysinhtrung.com/