Sán Bò Ra Hậu Môn Mỗi Ngày Có Phải Sán Dây Không?

Sán bò ra hậu môn, từng đoạn dẹt dài vài cm có thể là sán dây bò. Bác sĩ Nguyễn Văn Đức tư vấn cách xét nghiệm, điều trị và phòng tránh sán xơ mít.

Bạn Hoang Len ở Hòa Bình hỏi:

“Chào bác sĩ, em ở Hòa Bình, em có hiện tượng sán bò ra hậu môn, nhìn nó dẹt và ngắn, mỗi ngày bò ra 4–5 con dài khoảng 3 cm, có khi lẫn trong phân. Người lúc nào cũng mệt mỏi, ngứa ngáy rất khó chịu. Em đã mua thuốc xổ giun sán uống 2 lần nhưng vẫn không hết. Xin hỏi bác sĩ có phải sán dây không và cần dùng thuốc gì để uống cho hết? – Hoang Len”

Hình ảnh đốt sán dây: Bạn Hoang Len gửi cho Bác sĩ Nguyễn Văn Đức

Bác sĩ Nguyễn Văn Đức - Phòng khám chuyên khoa ký sinh trùng Ánh Nga tư vấn.

Đây là tình trạng người bệnh không nên chủ quan. Theo mô tả và ảnh anh Hoang Len gửi, những đoạn dẹt, màu trắng ngà, dài vài centimet và có thể tự bò ra ngoài hậu môn rất phù hợp với hình ảnh các đốt sán dây (proglottid), đặc biệt cần nghĩ đến sán dây bò – Taenia saginata, thường được người dân gọi là sán xơ mít.

Đây cũng là biểu hiện khá điển hình của bệnh sán dây ở người: các đốt sán trưởng thành có thể tách khỏi thân sán và chủ động di chuyển qua hậu môn hoặc được đào thải theo phân. (CDC)

Sán xơ mít là gì?

Sán xơ mít là tên dân gian thường được dùng để chỉ sán dây bò Taenia saginata. Người nhiễm bệnh chủ yếu do ăn thịt bò tái sống (nộm tái sống) hoặc chưa được nấu chín kỹ có chứa nang ấu trùng sán.

Sau khi vào đường tiêu hóa, ấu trùng phát triển thành sán trưởng thành tại ruột non. Sán trưởng thành có thể dài nhiều mét (đã có những bệnh nhân xổ ra con sán dây dài gần 10m sau khi uống thuốc diệt sán), sán trưởng thành liên tục tạo ra các đốt sán. Những đốt từ con trưởng thành sẽ tách ra, di chuyển xuống đại tràng rồi được thải ra ngoài.

Vì vậy, một người có thể không nhìn thấy toàn bộ con sán mà chỉ thường xuyên thấy những đốt sán dẹt, ngắn, màu trắng xuất hiện trong phân hoặc tự bò ra vùng hậu môn. (CDC)

Sán bò ra hậu môn có phải chắc chắn là sán xơ mít?

Không thể xác định chính xác chỉ dựa vào mô tả. Ngoài Taenia saginata còn có các loài sán dây khác gây bệnh ở người, trong đó có Taenia solium – sán dây lợn và Taenia asiatica.

Đặc biệt, trứng của các loài Taenia rất khó phân biệt bằng xét nghiệm phân thông thường. Việc xác định loài có thể cần dựa vào đặc điểm đốt sán trưởng thành hoặc các phương pháp xét nghiệm chuyên sâu. (CDC)

Do đó, nếu người bệnh thường xuyên thấy đốt sán bò ra hậu môn, nên giữ lại mẫu đốt sán nếu có thể và mang đến cơ sở chuyên khoa để bác sĩ đánh giá, thay vì tiếp tục tự mua thuốc xổ giun thông thường.

Vì sao uống thuốc xổ giun 2 lần nhưng vẫn thấy sán?

Đây là thắc mắc rất thường gặp với các bác sĩ ở Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga.

Thuốc xổ giun thông thường không phải lúc nào cũng phù hợp với sán dây trưởng thành. Điều trị sán dây cần lựa chọn thuốc chuyên biệt và phác đồ phù hợp với từng trường hợp.

WHO hiện ghi nhận praziquantel, niclosamide và albendazole là những thuốc được sử dụng trong điều trị bệnh sán dây, nhưng việc lựa chọn thuốc và cách điều trị cần dựa trên chẩn đoán của bác sĩ. (World Health Organization)

Vì vậy, người bệnh không nên tiếp tục tự mua thuốc uống nhiều lần khi chưa xác định rõ loại ký sinh trùng.

Điều trị sán xơ mít như thế nào?

Khi xác định người bệnh nhiễm sán dây bò, bác sĩ sẽ lựa chọn toa thuốc chuyên khoa điều trị sán dây phù hợp.

Với bệnh sán dây đường ruột, điều trị thường có thể thực hiện bằng một đợt thuốc ngắn.

Điều quan trọng là phải điều trị đúng thuốc, đúng chỉ định và theo dõi sau điều trị. CDC khuyến cáo có thể kiểm tra phân trong những ngày sau điều trị để đánh giá đốt sán, đồng thời xét nghiệm lại sau đó để xác nhận nhiễm sán đã được loại bỏ. (CDC)

Đây là lý do tôi thường khuyên người bệnh có biểu hiện sán bò ra hậu môn nên đi khám chuyên khoa ký sinh trùng thay vì tự xổ sán tại nhà.

Hỉnh ảnh: Bác sĩ Nguyễn Văn Đức vừa thực hiện xong quy trình xổ sán dây bò tại Phòng khám Ánh Nga Hà Nội

Mệt mỏi, ngứa ngáy có phải chỉ do sán dây?

Không nhất thiết.

Sán dây có thể gây một số triệu chứng tiêu hóa như khó chịu bụng, buồn nôn, thay đổi cảm giác thèm ăn hoặc sụt cân; tuy nhiên nhiều người nhiễm sán dây lại có rất ít triệu chứng. (CDC)

Nếu người bệnh vừa thấy đốt sán vừa mệt mỏi kéo dài, ngứa ngáy toàn thân, tôi khuyên không nên chỉ tập trung vào sán xơ mít mà cần đánh giá thêm những nguyên nhân ký sinh trùng khác nếu bác sĩ thấy phù hợp, chẳng hạn ấu trùng giun đũa chó mèo Toxocara, giun lươn, sán lá gan và một số loại giun sán khác.

Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm phân hoặc những xét nghiệm chuyên sâu cần thiết.

Phòng tránh sán dây bò, sán xơ mít

Để hạn chế nguy cơ tái nhiễm, cần chú ý:

• Ăn chín, uống sôi.
• Không ăn thịt bò tái, sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.
• Giữ vệ sinh tay, đặc biệt sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Sử dụng nguồn thực phẩm có nguồn gốc.
• Không tự ý dùng thuốc xổ giun lặp lại khi chưa biết chính xác loại ký sinh trùng.

WHO cũng khuyến cáo thực hiện vệ sinh tay và nấu chín kỹ thịt để giảm nguy cơ nhiễm sán dây. (World Health Organization)

Khi nào người bệnh nên đi khám?

Nếu bạn thường xuyên thấy vật thể dẹt, trắng, dài vài centimet bò ra hậu môn hoặc xuất hiện trong phân, đặc biệt lặp lại nhiều ngày, đây là dấu hiệu rất đáng lưu ý.

Tại Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga Hà Nội, người bệnh có thể được tiếp cận theo quy trình khép kín gồm khám bệnh – xét nghiệm – đánh giá kết quả – xây dựng phác đồ điều trị và theo dõi sau điều trị.

Đội ngũ tiến sĩ, bác sĩ có kinh nghiệm về bệnh ký sinh trùng sẽ giúp xác định nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài hoặc tự mua thuốc điều trị.

Lời tư vấn của Bác sĩ Nguyễn Văn Đức

Với trường hợp của bạn Hoang Len, việc mỗi ngày xuất hiện nhiều đốt dẹt dài khoảng 3 cm bò ra hậu môn rất cần được kiểm tra để xác định có phải sán dây, đặc biệt sán dây bò hay không. Việc đã uống thuốc xổ giun hai lần nhưng vẫn còn triệu chứng càng cho thấy không nên tiếp tục tự điều trị.

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa ký sinh trùng để được kiểm tra mẫu đốt sán, xét nghiệm cần thiết và lựa chọn phác đồ điều trị sán dây phù hợp. Sau điều trị cũng cần được hướng dẫn theo dõi để xác nhận đã hết nhiễm.

Đừng chỉ tìm cách “xổ cho ra con sán”. Quan trọng nhất là xác định đúng loại ký sinh trùng, điều trị đúng phác đồ và tìm nguyên nhân của tình trạng mệt mỏi, ngứa ngáy đi kèm.

Nếu bạn hoặc người thân đang có hiện tượng sán bò ra hậu môn, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa ký sinh trùng để được kiểm tra và điều trị đúng cách.

Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga Hà Nội – quy trình khép kín Khám bệnh → Xét nghiệm → Chẩn đoán → Phác đồ điều trị → Theo dõi sau điều trị, hướng đến điều trị đúng nguyên nhân và hạn chế tái nhiễm.

Bác sĩ. Nguyễn Văn Đức

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa