Bệnh sán máng là một bệnh nhiễm ký sinh trùng, nguyên nhân gây bệnh là các loài sán lá máng thuộc giống Schistosoma. Đây là bệnh diễn tiến mạn tính và có tỷ lệ tử vong khá thấp. Tuy nhiên, sán máng lại có thể gây tổn thương nhiều cơ quan phủ tạng trong cơ thể, đặc biệt nhất là gây chậm phát triển cả về tinh thần, nhận thức ở trẻ nhỏ.Có thể xét nghiệm bằng các phương pháp sau :

1. Xét nghiệm phân

Đối với mẫu phân ,phòng xét nghiệm sẽ tiến hành xử lý mẫu phân, nhỏ dung dịch nước muối sinh lý và Lugol lên tiêu bản và soi tươi trực tiếp dưới kính hiển vi quang học để tìm trứng sán trong mẫu phân.

Hình ảnh trứng sán soi dưới kính hiển vi

2. Nước tiểu

Phòng xét nghiệm cần tiến hành ly tâm lấy cặn nước tiểu, sau đó cho cặn này vào nước ấm nếu có trứng sán trong mẫu thì sau vài giờ trứng sẽ nở thành ấu trùng lông, soi dưới kính hiển vi độ phóng đại x10 hoặc x40 thấy ấu trùng di động rõ.

Đây là các phương pháp đơn giản, dễ thực hiện, không đòi hỏi các kỹ thuật hay máy móc chuyên sâu. Chi phí thực hiện rẻ, thời gian xét nghiệm nhanh chóng và rất có ý nghĩa trên lâm sàng nếu xét nghiệm tìm thấy hình ảnh trứng sán.

Tuy vậy thì độ nhạy của xét nghiệm lại không cao, dễ gây âm tính giả trong trường hợp mẫu bệnh phẩm có số lượng trứng sán ít. Vì vậy để tăng khả năng bắt gặp được ký sinh trùng trong mẫu phân hay nước tiểu được tốt thì cần lấy mẫu ít nhất 3 lần trong 3 ngày liên tiếp.

3. Xét nghiệm huyết thanh học

Máu của bệnh nhân được ly tâm lấy huyết thanh, sau đó tiến hành xét nghiệm chẩn đoán gián tiếp bằng các phương pháp phản ứng ngưng kết kháng nguyên, hoặc ELISA tìm kháng thể đặc hiệu.

Hiện nay hai phương pháp xét nghiệm phổ biến là xét nghiệm trực tiếp tìm trứng sán trong mẫu phân, nước tiểu và phương pháp huyết thanh học. Ngoài ra bác sĩ có thể tiến hành kết hợp thêm các xét nghiệm khác như: Sinh thiết các mô nghi ngờ nhiễm sán, tổng phân tích máu xem số lượng bạch cầu ưa acid, xét nghiệm sinh hóa (chức năng gan, thận,…).