Mẩn Ngứa Nhiều Năm, Xét Nghiệm Sán Chó Âm Tính: Nguyên Nhân Do Đâu?

Mẩn ngứa kéo dài nhưng xét nghiệm Toxocara âm tính có thể do nhiều nguyên nhân khác. Tìm hiểu các nguyên nhân dị ứng, cơ địa và ký sinh trùng thường gặp.

Bệnh nhân gửi câu hỏi đến Bác sĩ:

“Thưa bác sĩ, em bị mẩn ngứa nhiều năm, đã điều trị tại chuyên khoa da liễu nhưng không khỏi. Em đi xét nghiệm sán chó mèo thì kết quả không nhiễm. Như vậy nguyên nhân gây ngứa là do đâu ạ? - Hoang Linh”.

Hình ảnh: Bệnh nhân gửi (Hoàng Linh)

Đây là tình trạng khá thường gặp trong thực tế. Nhiều người khi bị ngứa kéo dài thường nghĩ ngay đến dị ứng hoặc nhiễm sán chó Toxocara. Tuy nhiên, trên thực tế, ngứa da là một triệu chứng không đặc hiệu và có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau.

Theo Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan, nếu xét nghiệm Toxocara âm tính thì không có nghĩa là người bệnh không còn bất kỳ nguyên nhân nào khác. Điều quan trọng là cần đánh giá lại toàn bộ triệu chứng, tiền sử bệnh, môi trường sống, thuốc đang sử dụng và khi cần thiết thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu.

1. Không phải cứ ngứa là do dị ứng hoặc sán chó

Ngứa có thể xuất hiện do nhiều cơ chế khác nhau. Một số người có cơ địa da nhạy cảm, da khô, viêm da cơ địa, mề đay mạn tính hoặc phản ứng với thời tiết, nhiệt độ, mồ hôi, bụi nhà, thức ăn hay hóa chất.

Đặc biệt, có những trường hợp người bệnh đã điều trị nhiều đợt nhưng triệu chứng vẫn tái phát. Khi đó, việc chỉ sử dụng thuốc chống dị ứng trong thời gian dài mà chưa xác định được nguyên nhân có thể khiến bệnh diễn biến dai dẳng.

Ngoài bệnh lý da liễu, ngứa kéo dài đôi khi liên quan đến các bệnh lý toàn thân như rối loạn chức năng gan, thận, tuyến giáp, thiếu máu hoặc một số rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu và các kiểm tra phù hợp tùy từng trường hợp.

2. Toxocara âm tính vẫn cần nhìn nhận đúng

Toxocara là một loại giun tròn ký sinh ở chó, mèo và có thể gây bệnh ấu trùng di chuyển nội tạng hoặc ở mắt ở người. Tuy nhiên, không phải trường hợp ngứa da nào cũng liên quan đến Toxocara.

Nếu xét nghiệm Toxocara âm tính và người bệnh không có những dấu hiệu gợi ý khác, cần tránh tâm lý “ngứa là do sán chó” rồi tự mua thuốc điều trị.

Ngược lại, nếu triệu chứng lâm sàng hoặc xét nghiệm máu có những bất thường gợi ý bệnh ký sinh trùng, bác sĩ có thể cân nhắc tìm kiếm những tác nhân khác.

3. Có những ký sinh trùng nào có thể liên quan đến triệu chứng ngứa?

Ở Việt Nam có nhiều loại giun sán và ký sinh trùng. Tùy từng loài, mức độ nhiễm và giai đoạn bệnh, một số có thể gây ngứa, mề đay hoặc các biểu hiện dị ứng; nhưng không phải tất cả đều trực tiếp gây ngứa da.

Một số tác nhân thường được quan tâm gồm:

1. Giun đũa chó mèo – Toxocara canis/cati
2. Giun lươn – Strongyloides stercoralis
3. Giun móc/mỏ – Ancylostoma, Necator
4. Giun kim – Enterobius vermicularis
5. Giun đũa người – Ascaris lumbricoides
6. Giun tóc – Trichuris trichiura
7. Sán lá gan lớn – Fasciola hepatica/gigantica
8. Sán lá gan nhỏ – Clonorchis sinensis/Opisthorchis spp.
9. Sán dây lợn – Taenia solium
10. Sán dây bò – Taenia saginata
11. Sán dây chó – Echinococcus spp.
12. Toxoplasma gondii – ký sinh trùng thường liên quan đến mèo

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng Toxoplasma gondii không phải nguyên nhân thường gặp của ngứa da kéo dài, còn sán dây chó Echinococcus ở người cũng là bệnh hiếm và biểu hiện chủ yếu phụ thuộc cơ quan bị tổn thương. Vì vậy, không nên dựa riêng vào triệu chứng ngứa để kết luận nhiễm một loại ký sinh trùng cụ thể.

Trong một số trường hợp, đặc biệt khi có biểu hiện mề đay, tăng bạch cầu ái toan hoặc yếu tố dịch tễ phù hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm ký sinh trùng theo hướng nghi ngờ thay vì xét nghiệm dàn trải.

4. Mẩn ngứa kéo dài nên kiểm tra những gì?

Với người bị ngứa da lâu ngày, bác sĩ thường cần khai thác khá kỹ: ngứa bao lâu, vị trí nào, có nổi mề đay hay tổn thương da không, ngứa tăng về đêm hay khi lạnh/nóng, có tiếp xúc chó mèo, ăn thực phẩm sống hoặc tái, sử dụng thuốc mới hay không.

Tùy trường hợp, người bệnh có thể được kiểm tra công thức máu, bạch cầu ái toan, chức năng gan thận, đường huyết, tuyến giáp hoặc các xét nghiệm dị ứng và ký sinh trùng.

Điều quan trọng là xét nghiệm phải dựa trên triệu chứng và yếu tố nguy cơ, bởi một kết quả xét nghiệm đơn lẻ không thể giải thích toàn bộ tình trạng ngứa.

5. Khi nào nên khám chuyên khoa ký sinh trùng?

Nếu tình trạng mẩn ngứa kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, điều trị da liễu nhiều lần nhưng không cải thiện, người bệnh nên được đánh giá lại thay vì tự ý đổi thuốc.

Đặc biệt, nếu ngứa kèm mề đay tái phát, tăng bạch cầu ái toan, đau bụng, rối loạn tiêu hóa, ho kéo dài, bất thường chức năng gan hoặc có tiền sử tiếp xúc đất, chó mèo, thực phẩm sống và tái, bác sĩ có thể xem xét nguyên nhân ký sinh trùng.

Lời khuyên từ Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan

“Người bệnh bị ngứa kéo dài nhưng xét nghiệm Toxocara âm tính không nên quá lo lắng và cũng không nên tự tìm một loại ‘sán’ khác để điều trị. Ngứa là triệu chứng có rất nhiều nguyên nhân. Muốn điều trị hiệu quả, trước hết phải xác định đúng nguyên nhân.”

Nếu bạn đang bị mẩn ngứa kéo dài, đã điều trị da liễu nhưng chưa tìm được nguyên nhân, có thể đến Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga để được bác sĩ thăm khám, đánh giá yếu tố nguy cơ và lựa chọn xét nghiệm phù hợp. Việc kiểm tra có định hướng sẽ giúp hạn chế xét nghiệm không cần thiết và quan trọng hơn là tìm đúng nguyên nhân để có hướng xử trí phù hợp.

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa